Młodzieżowy Telefon Zaufania

t22 635 93 92

Każdy piątek, 16.00-20.00

Co zrobić, gdy lekarz odmawia wypisania recepty na pigułki?

 

Jeżeli zdecydowałaś się na stosowanie hormonalnej antykoncepcji, musisz udać się do ginekologa – należy wykonać badania oraz przeprowadzić wywiad medyczny, aby wykluczyć przeciwwskazania do stosowania przez Ciebie tej metody antykoncepcji. Ale co robić, jeżeli mimo braku takich przeciwwskazań lekarz odmawia wypisania recepty?


Na mocy art. 39 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty z dnia 5 grudnia 1996 roku lekarz może powstrzymać się od wykonania świadczeń zdrowotnych (czyli np. wypisania recepty), jeżeli jest to niezgodne z jego sumieniem. 

Na mocy art. 31 tej ustawy, jeżeli pacjent nie skończył 16 lat, lekarz ma obowiązek informowania ustawowego przedstawiciela pacjenta (czyli najczęściej rodziców) o jego stanie zdrowia, rozpoznaniu czy proponowanych metodach diagnostycznych. Jeżeli pacjent skończył 16 lat, ale nie ukończył 18 roku życia, lekarz ma obowiązek informować również tego pacjenta o przebiegu jego leczenia.

 


Jeżeli masz mniej niż 16 lat:
Przepisy w tej kwestii są dosyć jasne: nie masz prawa do samodzielnego stanowienia o sobie. Jedynie w niektórych przypadkach oprócz zgody rodziców prawo dla ważności ich decyzji wymaga wyrażenia przez Ciebie Twojej woli. W kwestiach medycznych prawo przewiduje, że lekarz nawet nie musi informować Cię o przebiegu leczenia – wystarczy, że wszystkie informacje przekaże Twoim rodzicom. 

Należy jednak zaznaczyć, że żadne przepisy nie określają formy takiej zgody rodziców. Należy stąd wnioskować, że na równi ze zgodą wyrażoną przez rodziców ustnie podczas wizyty u lekarza czy zawartej w formie pisemnej należy traktować deklarację młodego pacjenta o tym, że rodzicie wyrazili zgodę na jego wizytę i leczenie. Dlatego podczas wizyty u lekarza możesz powołać się na ten argument. Niestety, to do danego lekarza należy ostateczna decyzja o uznaniu zgody rodziców wyrażonej w danej formie (ustnie, pisemnie lub przekazanej ustnie przez pacjenta).

 


Jeżeli masz mniej niż 18 lat, ale więcej niż 16 lat
W takim wypadku lekarz może odmówić Ci wypisania recepty na pigułki z dwóch powodów: z powodu Twojej niepełnoletności oraz z powodu swoich przekonań (np. niepopieranie seksu przedmałżeńskiego lub sprzeciw przeciwko stosowaniu antykoncepcji hormonalnej przez kobiety).

Jeżeli jego odmowa uzasadniana jest Twoim wiekiem:
Możesz powołać się na zapisy Konwencji o Prawach Dziecka. Jest to międzynarodowy dokument, który Polska ratyfikowała w 1991 roku – oznacza to, że zapisy tej Konwencji stanowią element polskiego porządku prawnego i mają pierwszeństwo stosowania przed przepisami ustawy. Jeżeli ustawa jest sprzeczna z Konwencją, należy dostosować się do postanowień Konwencji.

W przypadku odmowy wypisania recepty na pigułki zachodzi kolizja przepisów ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty z postanowieniami Konwencji, co oznacza, że lekarze łamią prawo niedostosowując się do następujących przepisów:

 

  • *Art. 16 Konwencji o Prawach Dziecka daje prawo do ochrony dzieci m. in. przed arbitralną ingerencją w sferę jego życia prywatnego.
  • Oznacza to, że jeżeli zdecydowałaś się na współżycie i domyślasz się, że rodzice nie pochwalaliby tego, a wręcz zabraniali, masz prawo zachować ten fakt dla siebie. Dlatego lekarz w takiej sytuacji nie powinien bez Twojej zgody informować rodziców o Twoim życiu seksualnym oraz chęci stosowania antykoncepcji hormonalnej.
  • *Art. 24 ust. 2f Konwencji o Prawach Dziecka daje małoletnim prawo do edukacji i usług w zakresie planowania rodziny.
  • Oznacza to, że jeżeli poprosisz lekarza o poradę antykoncepcyjną, nie może Ci jej odmówić i nawet jeżeli jego światopogląd nie zezwala np. na stosowanie pigułek, musi Cię rzetelnie poinformować o istnieniu takich środków oraz metodach ich działania. Nie może Ci też zakazać stosowania takich środków w przypadku braku przeciwwskazań medycznych.
  • *Art. 12 Konwencji o Prawach Dziecka uzależnia poinformowanie rodziców o podjętym leczeniu, jeżeli leży to w dobrze rozumianym interesie dziecka.
  • Oznacza to, że jeżeli nie istnieje np. podejrzenie popełnienia przestępstwa (np. pedofilia, gwałt), masz prawo poprosić lekarza o zachowanie tajemnicy lekarskiej i nie informowanie rodziców o tym, że współżyjesz czy stosujesz pigułki antykoncepcyjne.

    Jeżeli lekarz mimo to odmawia wypisania recepty powołując się na przepisy ustawy, pozostaje Ci poszukać innego lekarza – któremu bliższa jest zasada Kodeksu Etyki Lekarskiej, że „największym nakazem etycznym dla lekarza jest dobro chorego”.

    Jeżeli jego odmowa uzasadniana jest światopoglądem lekarza:
    Patrz: Jeżeli masz ukończone 18 lat.
  •  

  • Jeżeli masz ukończone 18 lat
    W takim przypadku lekarz może odmówić Ci wypisania recepty ze względu na jego światopogląd (np. nie popiera seksu przedmałżeńskiego lub nie akceptuje stosowania antykoncepcji ze względu na wyznawaną wiarę), na co pozwala mu art. 39 wspomnianej ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty. Jest tzw. klauzula sumienia. 

    Jednak lekarz nie może po prostu odmówić Ci wypisana recepty i wyprosić z gabinetu. Jeżeli powołuje się on na klauzulę sumienia, ciążą na nim obowiązki określone w ustawie, których musi w takim wypadku dopełnić. Często jednak lekarze korzystają z niewiedzy pacjentów i nadużywają swojego prawa do odmowy, mówiąc: „nie, bo nie”.

    Jeżeli lekarz faktycznie odmawia wypisania recepty z powodu wyznawanych wartości, powinien koniecznie:
  • *wyjaśnić Ci powody swojej odmowy. Możesz domagać się uzasadnienia takiej decyzji na piśmie. Warto zawsze mieć dowód takiej odmowy na wypadek, gdybyś chciała złożyć zażalenie na tego lekarza;
  • *wpisać odmowę do dokumentacji medycznej, czyli do Twojej karty pacjenta;
  • *wskazać Ci realną możliwość uzyskania świadczenia, czyli podać nazwisko i miejsce przyjmowania innego lekarza, który taką receptę na pewno wypisze.
  •  
  • Przed odmową jakiejkolwiek pacjentce lekarz powinien o fakcie posiadania takich, a nie innych przekonań poinformować na piśmie swojego przełożonego (np. kierownika przychodni). Nie dotyczy to lekarzy prowadzących samodzielną praktykę, czyli przyjmujących w prywatnych gabinetach (ale to nie to samo, co prywatne kliniki).

    Jeżeli lekarz nie dopełni opisanych obowiązków, masz prawo domagać się wypisania recepty. Masz też prawo złożyć skargę na tego lekarza do kierownika zakładu, w którym on przyjmuje.

    Bardzo często zdarza się, że lekarze widząc determinację i wiedzę posiadaną przez pacjentkę wycofują się z odmowy i wypisują receptę.

     
  •  

  • Anna Konopka

    Przygotowane na podstawie:
    Ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty, tekst jednolity Dz. U. 2008 Nr 136, poz. 857.
    Konwencja o prawach dziecka, przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. Dz. U. 1991 Nr 120, poz. 526.
    E. Zielińska, „Przegląd polskich regulacji prawnych w zakresie praw reprodukcyjnych” [w:] „Prawa reprodukcyjne w Polsce. Skutki ustawy antyaborcyjnej. Raport wrzesień 2007” red. W. Nowicka, Federacja na rzecz Kobiet i Planowania Rodziny.



    Stan prawny na 07.11.2009 r.

Więcej w opracowaniu prawnym Federacji na Rzecz Kobiet i Planowania Rodziny

 

 

JAK UZYSKAĆ POMOC OD EDUKATOREK/-ÓW PONTONU?

NAJNOWSZE TEMATY NA FORUM

Nasi grantodawcy

X