Orgazm nie jest obowiązkowym finałem seksu ani jedyną miarą tego, czy seks był dobry. Jednocześnie trudno nie zauważyć, że w przypadku niektórych osób pojawia się znacznie częściej niż u innych. Szczególnie dobrze widać to w seksie heteroseksualnym, w którym kobiety statystycznie rzadziej osiągają orgazm niż mężczyźni. To zjawisko ma swoją nazwę: przepaść orgazmiczna, nazywana też luką orgazmiczną lub z angielskiego orgasm gap.

Skąd bierze się ta różnica? Czy chodzi o biologię, brak wiedzy o kobiecej przyjemności, sposób, w jaki uczymy się myśleć o seksie, a może o wszystko po trochu?

Czym jest przepaść orgazmiczna (orgasm gap)?

Przepaść orgazmiczna opisuje różnicę w częstotliwości osiągania orgazmu przez różne grupy osób. Najczęściej mówi się o niej w kontekście kobiet i mężczyzn uprawiających seks heteroseksualny.

Badania dotyczące życia seksualnego od lat pokazują podobną tendencję: podczas seksu z partnerem mężczyźni heteroseksualni deklarują osiąganie orgazmu częściej niż kobiety heteroseksualne. Nie oznacza to jednak, że kobiece ciało jest „trudniejsze”, że kobiety z natury mają problemy z orgazmem albo że mężczyźni są po prostu biologicznie lepiej przystosowani do odczuwania przyjemności.

Różnice zmieniają się zależnie od kontekstu, rodzaju aktywności seksualnej, komunikacji między osobami i tego, czy seks uwzględnia sposoby stymulacji, które dla danej osoby rzeczywiście są przyjemne. To właśnie dlatego o orgasm gap warto mówić nie tylko jako o ciekawostce statystycznej, ale także jako o efekcie tego, jak kulturowo definiujemy seks i czyją przyjemność stawiamy w jego centrum.

Dlaczego kobiety rzadziej osiągają orgazm?

Nie istnieje jedna przyczyna przepaści orgazmicznej. Na możliwość osiągnięcia orgazmu wpływa mnóstwo rzeczy – od anatomii i rodzaju stymulacji przez poziom pobudzenia, stres i poczucie bezpieczeństwa aż po komunikację z osobą partnerską. W przypadku orgasm gap szczególnie ważne są jednak czynniki społeczne i kulturowe.

Seks często utożsamiamy z penetracją

Wiele osób dorasta z przekonaniem, że „prawdziwy seks” oznacza przede wszystkim penetrację penisem waginy. Inne aktywności – seks oralny, wzajemna masturbacja, stymulacja dłonią, używanie gadżetów czy po prostu dotyk – bywają traktowane jako dodatek, gra wstępna albo coś, co prowadzi do „właściwego” seksu.

Problem w tym, że sama penetracja dla wielu osób z waginą nie zapewnia wystarczającej stymulacji do osiągnięcia orgazmu. Jeśli więc scenariusz seksu jest zbudowany przede wszystkim wokół penetracji, może świetnie odpowiadać sposobowi, w jaki orgazm osiąga osoba z penisem, a znacznie gorzej odpowiadać potrzebom osoby z waginą.

Za mało wiemy o łechtaczce

Łechtaczka jest jednym z najważniejszych narządów związanych z odczuwaniem przyjemności seksualnej – to znacznie więcej niż mały fragment widoczny na zewnątrz ciała. Większa część łechtaczki znajduje się wewnątrz i otacza okolice wejścia do pochwy. Mimo to przez lata w edukacji, medycynie i kulturze popularnej poświęcano jej niewiele uwagi. Braki w wiedzy mają bardzo praktyczne konsekwencje. Jeżeli nie uczymy się, jak działa nasze ciało i co może sprawiać mu przyjemność, trudniej jest później tę przyjemność odkrywać, komunikować swoje potrzeby i budować seks, który rzeczywiście jest satysfakcjonujący.

Orgazm pochwowy i łechtaczkowy – czy naprawdę istnieją dwa różne rodzaje orgazmu?

Wokół kobiecego orgazmu przez lata narosło wiele mitów. Jednym z najbardziej uporczywych jest przekonanie, że istnieje „lepszy” i bardziej dojrzały orgazm pochwowy oraz mniej wartościowy orgazm łechtaczkowy.

Takie wartościowanie nie ma sensu!

Łechtaczka odgrywa ogromną rolę w kobiecej odpowiedzi seksualnej, również podczas penetracji. Jej wewnętrzne struktury znajdują się wokół pochwy, dlatego różne rodzaje stymulacji mogą oddziaływać na ten sam układ nerwowy i struktury odpowiedzialne za odczuwanie przyjemności. Nie ma więc żadnego powodu, żeby uważać orgazm osiągnięty dzięki bezpośredniej stymulacji łechtaczki za mniej „prawdziwy”. A już szczególnie nie ma powodu, żeby traktować trudności z osiągnięciem orgazmu podczas samej penetracji jako dowód, że z czyimś ciałem jest coś nie tak.

Skąd bierze się przepaść orgazmiczna?

Historia i kultura

Przez dużą część historii zachodniej kultury kobieca seksualność była przedstawiana przede wszystkim w kontekście reprodukcji, małżeństwa albo zaspokajania potrzeb mężczyzn. Kobiece pragnienie i przyjemność często traktowano jako coś pobocznego, niewłaściwego albo wręcz nieistniejącego. Ślady takiego podejścia nadal są obecne w kulturze. Możemy je zobaczyć chociażby w filmach i serialach, gdzie kilka chwil penetracji niemal automatycznie kończy się jednoczesnym orgazmem obu osób. Możemy też zauważyć je w języku – kiedy seks kończy się w momencie wytrysku osoby z penisem albo gdy aktywności inne niż penetracja nazywa się wyłącznie „grą wstępną”. Takie przekazy wpływają na nasze oczekiwania wobec seksu, nawet jeśli wiemy, że rzeczywistość wygląda inaczej.

Czego nie uczymy się o seksie

Dobra edukacja seksualna nie powinna dotyczyć wyłącznie ciąży, antykoncepcji i infekcji przenoszonych drogą płciową. Seksualność obejmuje również:

• anatomię i fizjologię przyjemności,
• zgodę i komunikację,
• poznawanie własnych granic,
• masturbację,
• różne rodzaje aktywności seksualnej,
• orientację seksualną,
• budowanie relacji,
• emocje,
• przyjemność i satysfakcję seksualną.

Jeśli całe nasze przygotowanie do życia seksualnego sprowadza się do komunikatu „uważaj, żeby nie zajść w ciążę i nie złapać infekcji”, trudno później oczekiwać, że automatycznie będziemy wiedzieć, jak rozmawiać o tym, co jest dla nas przyjemne.

Schemat: erekcja – penetracja – wytrysk – koniec

Wiele heteroseksualnych zbliżeń nadal opiera się na dość sztywnym scenariuszu. Pojawia się podniecenie, potem penetracja, następnie orgazm i wytrysk osoby z penisem – i seks się kończy. Jeżeli osoba z waginą nie osiągnęła w tym czasie orgazmu, jej przyjemność może zostać potraktowana jako opcjonalny dodatek. To jedna z rzeczy, które podtrzymują przepaść orgazmiczną.

Nie chodzi przy tym o to, żeby teraz obowiązkowo doprowadzać każdą osobę do orgazmu. Presja na szczytowanie także potrafi bardzo skutecznie odebrać przyjemność. Chodzi raczej o to, żeby przyjemność wszystkich osób uczestniczących w seksie była traktowana równie poważnie.

Psychika ma znaczenie

Orgazm nie jest reakcją, którą można uruchomić na życzenie. Wpływa na niego zarówno ciało, jak i psychika. Trudniej się rozluźnić i skupić na przyjemności, kiedy zastanawiamy się:

• „Czy dobrze wyglądam?”
• „Czy robię to wystarczająco dobrze?”
• „Czy nie trwa to za długo?”
• „Czy powinnam już mieć orgazm?”
• „Czy osoba partnerska się nudzi?”
• „Czy zaraz ktoś nas usłyszy?”

Do tego mogą dochodzić stres, zmęczenie, trudności w relacji, lęk przed ciążą lub infekcją, wcześniejsze doświadczenia przemocy albo brak poczucia bezpieczeństwa.

Udawanie orgazmu – rozwiązanie, które utrwala problem

Niektóre osoby decydują się udawać orgazm. Powody mogą być bardzo różne: chęć zakończenia seksu, obawa przed urażeniem osoby partnerskiej, presja, żeby „nie robić problemu”, albo poczucie, że orgazm jest czymś, czego się od nich oczekuje. W krótkiej perspektywie udawanie może wydawać się łatwiejsze niż rozmowa.W dłuższej jednak może utrwalać schemat, który nie działa.

Jeśli druga osoba dostaje sygnał, że konkretna stymulacja prowadzi do orgazmu, nie ma żadnego powodu, żeby coś zmieniać. Znacznie więcej można zyskać dzięki komunikowaniu tego, co jest przyjemne – również w trakcie seksu.

• „Trochę wolniej.”
• „Tutaj.”
• „Nie przestawaj.”
• „Wolę inaczej.”
• „Możesz dotknąć mnie dłonią?”
• „Nie mam dziś ochoty na penetrację.”

To też jest komunikacja seksualna.

Przepaść orgazmiczna a anorgazmia – to nie jest to samo

Brak orgazmu podczas konkretnego zbliżenia nie oznacza anorgazmii!

• Anorgazmia oznacza utrzymującą się trudność lub niemożność osiągnięcia orgazmu mimo odpowiedniej stymulacji i pobudzenia, szczególnie jeśli powoduje to dyskomfort lub cierpienie.

• Przepaść orgazmiczna jest natomiast szerszym zjawiskiem społecznym i statystycznym.

Można więc nie osiągnąć orgazmu podczas seksu partnerskiego, a jednocześnie bez problemu osiągać go podczas masturbacji. Można też osiągać orgazm z jedną osobą partnerską, a z inną nie. Ciało nie działa według prostego schematu.

Jeśli jednak trudności z osiąganiem orgazmu są stałe, pojawiły się nagle albo powodują niepokój, można skonsultować je z osobą pracującą w obszarze seksuologii lub lekarzem_ką. Wpływ na orgazm mogą mieć m.in. niektóre leki, choroby, ból, zmiany hormonalne oraz kondycja psychiczna.

Jak zmniejszyć przepaść orgazmiczną?

Nie istnieje uniwersalna instrukcja osiągania orgazmu. Są jednak rzeczy, które mogą pomóc budować bardziej satysfakcjonujące i równościowe życie seksualne.

Poznawaj swoje ciało

Trudno powiedzieć drugiej osobie, co nam odpowiada, jeśli sami tego nie wiemy. Masturbacja może być jednym ze sposobów poznawania własnego ciała. Można sprawdzać różne rodzaje dotyku, nacisku, tempo i miejsca stymulacji. Nie chodzi o znalezienie jednego magicznego sposobu na orgazm, ale o poznanie własnych reakcji.

Rozmawiajcie o swoich potrzebach

Rozmowa o seksie nie musi odbywać się wyłącznie w łóżku. Czasem łatwiej powiedzieć o swoich potrzebach przed seksem albo już po nim. Można zapytać:

• „Co najbardziej lubisz?”
• „Czy jest coś, czego chcesz spróbować?”
• „Czy czegoś było za dużo?”
• „Co było szczególnie przyjemne?”

Dobra komunikacja nie jest krytyką. Jest informacją, która może pomóc obu osobom lepiej się poznać.

Poszerz definicję seksu

Seks nie musi zaczynać się od penetracji i kończyć wraz z wytryskiem. Może obejmować dotyk, masturbację, seks oralny, używanie gadżetów erotycznych, pocałunki, fantazje i wiele innych aktywności. Nie istnieje jedna hierarchia, według której penetracja jest „prawdziwym seksem”, a wszystko inne tylko dodatkiem.

Nie traktuj orgazmu jak zadania do wykonania

Paradoksalnie presja na orgazm może utrudniać jego osiągnięcie. Pytanie co trzydzieści sekund „już?” raczej nie pomaga się rozluźnić. Celem seksu może być przyjemność, bliskość, zabawa, ciekawość albo po prostu spędzenie razem miłego czasu. Orgazm może się pojawić – ale nie musi.

Traktujcie przyjemność wszystkich osób równie poważnie

Zmniejszanie orgasm gap nie polega na stworzeniu nowego obowiązku pod tytułem „każda osoba musi zawsze osiągnąć orgazm”. Chodzi o coś prostszego: żeby seks nie był automatycznie organizowany wokół przyjemności tylko jednej strony. Potrzeby jednej osoby nie są bardziej naturalne, ważniejsze ani pilniejsze niż potrzeby drugiej.

Orgazm nie jest miarą wartości seksu

Rozmawiając o przepaści orgazmicznej, łatwo wpaść w kolejną pułapkę: przekonanie, że dobry seks musi koniecznie kończyć się orgazmem. Nie musi!

Można mieć świetny seks bez orgazmu. Można osiągnąć orgazm podczas seksu, który wcale nie był szczególnie satysfakcjonujący. Można też któregoś dnia szczytować bardzo łatwo, a kolejnego nie – mimo podobnej stymulacji. Problem z orgasm gap nie polega więc na tym, że kobiety nie osiągają orgazmu przy każdym zbliżeniu.

Problem pojawia się wtedy, kiedy jedna grupa konsekwentnie ma mniej przestrzeni na własną przyjemność, a jej potrzeby są częściej pomijane lub traktowane jako mniej ważne. I właśnie to możemy zmieniać – poprzez edukację seksualną, lepszą znajomość anatomii, komunikację i odejście od przekonania, że istnieje jeden „prawidłowy” sposób uprawiania seksu.

Najczęstsze pytania o przepaść orgazmiczną

Co to jest orgasm gap?

Orgasm gap, czyli przepaść orgazmiczna lub luka orgazmowa, to różnica w częstotliwości osiągania orgazmu przez różne grupy osób. Szczególnie wyraźnie widać ją między kobietami i mężczyznami podczas seksu heteroseksualnego.

Dlaczego kobiety rzadziej osiągają orgazm niż mężczyźni?

Wpływa na to wiele czynników. Jednym z najważniejszych jest sposób, w jaki kulturowo definiujemy seks – często skupiając się na penetracji, która nie dla wszystkich osób z waginą zapewnia wystarczającą stymulację. Znaczenie mają również wiedza o łechtaczce, komunikacja, poczucie bezpieczeństwa, stres i presja na osiągnięcie orgazmu.

Czy sama penetracja wystarcza do osiągnięcia orgazmu?

Dla części osób tak, ale dla wielu osób z waginą sama penetracja nie zapewnia wystarczającej stymulacji. Duże znaczenie może mieć bezpośrednia lub pośrednia stymulacja łechtaczki.

Czy brak orgazmu oznacza anorgazmię?

Nie. Brak orgazmu podczas jednego czy kilku zbliżeń nie oznacza automatycznie zaburzenia. Na orgazm wpływa wiele czynników, w tym stres, zmęczenie, rodzaj stymulacji czy sytuacja w relacji.

Czy orgazm jest konieczny, żeby seks był udany?

Nie. Orgazm może być jednym z elementów satysfakcjonującego seksu, ale nie jest obowiązkowym finałem ani jedyną miarą przyjemności.

Czy kobieta może nauczyć się osiągać orgazm?

Nie istnieje jedna metoda działająca u wszystkich, ale poznawanie własnego ciała, masturbacja, eksperymentowanie z różnymi rodzajami stymulacji i komunikowanie swoich potrzeb mogą pomóc lepiej rozpoznawać, co jest przyjemne.

Kiedy trudności z osiągnięciem orgazmu warto skonsultować?

Jeśli trudności są długotrwałe, pojawiły się nagle, wiążą się z bólem albo powodują cierpienie czy niepokój, warto porozmawiać z osobą pracującą w obszarze seksuologii lub lekarzem_ką. Znaczenie mogą mieć zarówno czynniki psychiczne i relacyjne, jak i stan zdrowia czy przyjmowane leki.

Autorka: Kinga Barszcz