Prezerwatywy są łatwo dostępną metodą antykoncepcji, która dodatkowo pomaga chronić przed infekcjami przenoszonymi drogą płciową. Choć korzystanie z nich może wydawać się proste, w praktyce pojawia się wokół nich mnóstwo pytań.

O prezerwatywy pytacie nas często – podczas warsztatów czy rozmów w telefonie zaufania. Jak skuteczna jest prezerwatywa? Czy można użyć jej drugi raz? Czy dwie prezerwatywy chronią lepiej niż jedna? Czy można trzymać ją w portfelu? Odpowiadamy krótko i konkretnie.

1. Jak skuteczna jest prezerwatywa?

Prezerwatywy są skuteczną metodą zapobiegania ciąży. Przy prawidłowym stosowaniu podczas każdego stosunku ich skuteczność szacuje się na około 98%. Oznacza to, że jeśli 100 osób, które mogą zajść w ciążę, przez rok stosuje prezerwatywy prawidłowo podczas każdego stosunku, to około 2 z nich zajdą w ciążę w tym czasie.

Te 2% dotyczy całego roku używania prezerwatyw, a nie pojedynczego stosunku. Nie oznacza więc, że na każde 100 stosunków z prawidłowo używaną prezerwatywą dochodzi do 2 ciąż. Wskaźnik ten odnosi się do roku stosowania metody, w którym każda osoba może uprawiać seks wiele razy.

Prezerwatywy mają też dodatkową zaletę – w przeciwieństwie do hormonalnych metod antykoncepcji pomagają również chronić przed infekcjami przenoszonymi drogą płciową.

2. Czy mogę użyć przeterminowanej prezerwatywy?

Nie. Po upływie terminu ważności materiał, z którego wykonana jest prezerwatywa, może tracić swoje właściwości – stawać się mniej elastyczny i bardziej podatny na uszkodzenia. Zwiększa to ryzyko pęknięcia prezerwatywy i zmniejsza jej skuteczność.

Termin ważności znajdziesz na opakowaniu każdej prezerwatywy. Warto sprawdzić go przed użyciem. Jeśli prezerwatywa jest przeterminowana, wyrzuć ją i użyj nowej.

3. Czy dwie prezerwatywy chronią lepiej niż jedna? Czy można założyć prezerwatywę na prezerwatywę?

Nie. Założenie dwóch prezerwatyw jednocześnie nie zapewnia lepszej ochrony. Wręcz przeciwnie – tarcie pojawiające się między nimi zwiększa ryzyko ich uszkodzenia.

Dotyczy to zarówno założenia dwóch prezerwatyw zewnętrznych na penisa, jednej na drugą, jak i jednoczesnego stosowania prezerwatywy zewnętrznej i wewnętrznej (tzw. dopochwowej).

Zawsze używaj tylko jednej prezerwatywy naraz.

4. Czy można użyć tej samej prezerwatywy drugi raz?

Nie. Prezerwatywy są produktami jednorazowymi. Po użyciu nie zapewniają już takiej samej ochrony – mogą być osłabione, uszkodzone, łatwiej pęknąć lub się zsunąć.

Dlatego przed każdym kolejnym stosunkiem należy założyć nową prezerwatywę, nawet jeśli wcześniej nie doszło do wytrysku.

5. Ile trzeba mieć lat, żeby kupić prezerwatywy? Czy sprzedawca może odmówić mi sprzedaży prezerwatyw, jeśli nie mam 18 lat?

W Polsce nie ma ograniczenia wiekowego dotyczącego zakupu prezerwatyw. Możesz je kupić niezależnie od tego, ile masz lat.

Sprzedawca nie może odmówić ich sprzedaży dlatego, że jesteś osobą niepełnoletnią. Przy zakupie nie musisz okazywać dowodu osobistego, nie potrzebujesz też zgody rodzica czy opiekuna.

6. Czy trzeba używać prezerwatywy, jeśli nie będzie wytrysku?

Jeżeli zależy nam na ochronie przed niechcianą ciążą i infekcjami przenoszonymi drogą płciową – tak. Brak wytrysku nie oznacza, że ryzyko znika.

Jeszcze przed wytryskiem z penisa może wydzielać się preejakulat, który może zawierać plemniki. Dodatkowo do zakażenia niektórymi infekcjami przenoszonymi drogą płciową może dojść niezależnie od tego, czy wystąpił wytrysk.

7. Czy do seksu oralnego też potrzebna jest prezerwatywa?

Podczas seksu oralnego nie ma ryzyka zajścia w ciążę, ale nadal istnieje możliwość zakażenia infekcjami przenoszonymi drogą płciową. W ten sposób mogą przenosić się m.in. rzeżączka, kiła, opryszczka, HPV czy chlamydioza.

Jeśli seks oralny obejmuje kontakt ust z penisem, ochronę może stanowić prezerwatywa. Przy kontakcie ust z wulwą lub odbytem można natomiast użyć chusteczki lateksowej, która tworzy barierę między ustami a okolicami intymnymi.

Zamiennik takiej chusteczki można również przygotować z prezerwatywy – wystarczy odciąć jej końcówkę i pierścień, przeciąć ją wzdłuż, a następnie rozłożyć.

8. Czy do seksu analnego używa się zwykłej prezerwatywy?

Tak. Do seksu analnego można używać klasycznych prezerwatyw. Bardzo ważne jest jednak użycie odpowiedniej ilości lubrykantu.

Odbyt, w przeciwieństwie do pochwy, nie wytwarza naturalnego nawilżenia, dlatego podczas penetracji łatwiej o duże tarcie, które może prowadzić do uszkodzenia prezerwatywy.

9. Czy prezerwatywa może uczulać?

Tak, może się tak zdarzyć. Większość prezerwatyw wykonana jest z lateksu, który u niektórych osób wywołuje reakcję alergiczną. Uczulać mogą również inne składniki, np. substancje zapachowe, smakowe czy niektóre środki nawilżające.

Objawami mogą być m.in. swędzenie, pieczenie, zaczerwienienie lub obrzęk w miejscu kontaktu.

Uczulenie na lateks nie oznacza jednak, że trzeba rezygnować z tej formy zabezpieczenia. Dostępne są również prezerwatywy wykonane z innych materiałów, np. poliizoprenu lub poliuretanu.

10. Kto powinien mieć przy sobie prezerwatywę – chłopak czy dziewczyna?

Prezerwatywy może kupić i mieć przy sobie każdy – niezależnie od płci. Dbanie o bezpieczeństwo jest wspólną odpowiedzialnością osób, które decydują się na seks.

11. Czy dziewczyna może kupić i nosić przy sobie prezerwatywy?

Tak. Prezerwatywy może kupować i mieć przy sobie każda osoba, niezależnie od płci. Nie ma w tym nic dziwnego ani wstydliwego – to po prostu sposób na zadbanie o własne bezpieczeństwo i przygotowanie się na sytuację, w której może dojść do seksu.

12. Czy można trzymać prezerwatywę w portfelu?

Portfel nie jest najlepszym miejscem do długoterminowego przechowywania prezerwatywy. Przechowując ją w ten sposób, narażasz ją na kontakt z ciepłem, uciskiem, a także tarciem. Czynniki te mogą doprowadzić do jej uszkodzenia, a w konsekwencji także pęknięcia podczas używania.

Prezerwatywy najlepiej przechowywać w suchym miejscu, z dala od bezpośredniego działania słońca oraz wysokich i niskich temperatur.

13. Czy prezerwatywa może się zepsuć od ciepła?

Tak. Długotrwałe narażenie na wysoką temperaturę może osłabiać materiał, z którego wykonana jest prezerwatywa, i zwiększać ryzyko jej uszkodzenia.

Dlatego nie powinno się przechowywać prezerwatyw np. w nagrzanym samochodzie, przy kaloryferze czy w miejscu wystawionym na bezpośrednie działanie słońca.

14. Czy cienkie prezerwatywy łatwiej pękają?

Nie ma podstaw, żeby zakładać, że prezerwatywa pęknie tylko dlatego, że jest cieńsza. Prezerwatywy dopuszczone do sprzedaży muszą spełniać określone wymagania dotyczące jakości i wytrzymałości, niezależnie od ich grubości.

Duże znaczenie ma natomiast prawidłowe używanie prezerwatywy, jej odpowiedni rozmiar, sposób przechowywania oraz używanie właściwego lubrykantu.

15. Czy prezerwatywy bez lateksu są równie skuteczne?

Tak. Prezerwatywy bezlateksowe wykonane z materiałów syntetycznych, np. poliizoprenu lub poliuretanu, również zapewniają ochronę przed niechcianą ciążą i infekcjami przenoszonymi drogą płciową.

Mogą być dobrym rozwiązaniem dla osób uczulonych na lateks.

16. Czy można dostać prezerwatywy za darmo?

Tak. Bezpłatne prezerwatywy można dostać m.in. podczas akcji profilaktycznych i edukacyjnych, imprez i wydarzeń rozrywkowych, a także w niektórych organizacjach zajmujących się zdrowiem seksualnym.

Można je otrzymać również w części Punktów Konsultacyjno-Diagnostycznych (PKD), w których można anonimowo i bezpłatnie wykonać test w kierunku HIV.

Listę PKD znajdziesz tutaj: https://aids.gov.pl/pkd

17. Czy prezerwatywa jest potrzebna, jeśli nie ma możliwości ciąży?

Tak, jeśli zależy Ci na ochronie przed infekcjami przenoszonymi drogą płciową.

Zapobieganie ciąży to tylko jedna z funkcji prezerwatywy. Jej stosowanie pomaga również zmniejszyć ryzyko zakażenia m.in. HIV, HPV, chlamydią, rzeżączką czy kiłą.

Zobacz, jak prawidłowo korzystać z prezerwatywy

Masz jeszcze pytania? Zobacz nasz film „Jak korzystać z prezerwatywy?”, przygotowany przez Grupę PONTON we współpracy z AMAZE. Dowiesz się z niego, na co warto zwrócić uwagę podczas używania prezerwatywy i jak zadbać o to, żeby stosować ją prawidłowo.

Obejrzyj film poniżej!

Źródła

• World Health Organization. (2025). Condoms.
• World Health Organization, & Johns Hopkins Center for Communication Programs. (2022). Family planning: A global handbook for providers (4th ed.). 
• World Health Organization.Centers for Disease Control and Prevention. (2021). Sexually transmitted infections treatment guidelines, 2021: Primary prevention methods.

Autorka: Emilia Korona