Mamy szczęście żyć w czasach, w których prezerwatywy są bezpieczne, tanie i łatwo dostępne (tak dobrze nigdy wcześniej nie było!). Bardzo skutecznie zmniejszają ryzyko nieplanowanej ciąży oraz zakażenia infekcjami przenoszonymi drogą płciową (STI).

Jeżeli masz 15–18 lat i decydujesz się na aktywność seksualną, stosowanie skutecznej antykoncepcji jest szczególnie ważne. Jako osoba niepełnoletnia nie masz jeszcze pełnej samodzielności w decydowaniu o świadczeniach zdrowotnych, a w przypadku osób między 16. a 18. rokiem życia co do zasady potrzebna jest zarówno zgoda osoby małoletniej, jak i jej przedstawiciela ustawowego. Sytuacje awaryjne, takie jak podejrzenie ciąży lub infekcji, mogą być więc bardzo stresujące, szczególnie jeśli nie masz gotowości, żeby powiedzieć o nich rodzicowi lub opiekunowi prawnemu. Dlatego lepiej takim sytuacjom przeciwdziałać! 

Prezerwatywy możesz bez obaw kupić samodzielnie w aptece, drogerii, sklepie czy przez internet. Warto stosować je podczas seksu pochwowego, analnego i oralnego z penisem, a także na gadżetach erotycznych, jeśli dzielisz je z inną osobą.

Dlaczego ktoś nie chce używać prezerwatywy?

Powodów, dla których ktoś nie chce używać prezerwatywy, może być wiele. Najczęściej można sprowadzić je do trzech sytuacji:

Ktoś nie ma wystarczającej wiedzy lub wierzy w mity na temat prezerwatyw

Edukacja seksualna nadal nie jest w szkołach obowiązkowa, a wielu rodziców nie przekazuje swoim dzieciom odpowiedniej wiedzy. Młode osoby mogą sięgać po pornografię, żeby się czegoś dowiedzieć. Niestety, rzadko można w niej zobaczyć prezerwatywy, a jeszcze rzadziej rozmowy o ich stosowaniu.

W przestrzeni publicznej zdarzają się też osoby, które rozpowszechniają nieprawdziwe i bardzo szkodliwe informacje, np. że prezerwatywy „mają mikropory, przez które mogą przenikać plemniki albo wirusy”. To kompletne bzdury!

Jeżeli podejrzewasz, że osoba, z którą planujesz uprawiać seks, może czegoś nie wiedzieć albo wierzyć w mity na temat prezerwatyw, porozmawiajcie o tym. Jeśli mimo rzetelnych informacji nie da się jej przekonać, problem może leżeć gdzie indziej.

Ktoś zna ryzyko seksu bez prezerwatywy, ale świadomie nadal nie chce jej używać

Kiedy nie ma z tą osobą możliwości negocjacji, do ciebie należy decyzja, czy chcesz narażać własne zdrowie i później mierzyć się z możliwymi konsekwencjami. Ważne, żeby taką rozmowę odbyć wcześniej – najlepiej nie dopiero w trakcie seksu. Pozwala to spokojniej zastanowić się nad własnymi granicami i podjąć decyzję.

Ludzie mogą godzić się na seks bez prezerwatywy z różnych powodów, np. ktoś bardzo im się podoba i chcą się przypodobać tej osobie, nie chcą jej stracić, bardzo pragną seksu w danej chwili, wstydzą się poruszyć temat zabezpieczenia itd.

Pamiętaj jednak, że z pewnością nie jest to ostatni seks w twoim życiu – będzie jeszcze wiele bezpieczniejszych i fajniejszych momentów. Jeśli nie czujesz się komfortowo z seksem bez zabezpieczenia, lepiej tego nie robić niż później się stresować i żałować.

Ktoś chce sprawować władzę i kontrolę nad osobą partnerską

Bardzo ważne jest, by ocenić, czy osoba, z którą chcesz uprawiać seks, próbuje na tobie coś wymusić. Wywieranie presji na seks bez prezerwatywy może być formą sprawowania kontroli i testowania granic osoby partnerskiej.

Osoby stosujące przemoc często stopniowo sprawdzają, na ile druga osoba się zgodzi. Nawet jeśli nie mówisz wprost „nie”, możesz swoim zachowaniem pokazywać, że czujesz się niekomfortowo. Przekraczanie twoich granic to przemoc, a ona z czasem nie znika, ale może eskalować.

Jeżeli czujesz, że twój głos, potrzeby czy decyzje nie są szanowane, nie warto tego ignorować. Kontynuowanie takiej relacji może z czasem stawać się dla ciebie coraz bardziej niebezpieczne.

Jak reagować, gdy ktoś nie chce używać prezerwatywy? Najczęstsze wymówki

Może się zdarzyć, że od osoby, z którą chcesz uprawiać seks, usłyszysz różne argumenty przeciwko prezerwatywom. Bardzo ważne jest, żeby śmiało komunikować swój sprzeciw i odmawiać, jeżeli ktoś próbuje dyktować ci warunki albo wywierać na ciebie presję.

„MAM SUPER KONTROLĘ, WYCIĄGNĘ W ODPOWIEDNIM CZASIE”

Tzw. stosunek przerywany w ogóle nie powinien być traktowany jako metoda antykoncepcji. Przed wytryskiem z penisa wydziela się bezbarwny płyn (preejakulat), którego nie da się w żaden sposób kontrolować i który może zawierać plemniki. Dlatego stosunek przerywany nie daje pewnej ochrony przed ciążą.

Jeśli chodzi o ryzyko infekcji przenoszonych drogą płciową, stosunek przerywany w żaden sposób przed nimi nie chroni.

„GUMKI SĄ NIEWYGODNE, NIE MA DLA MNIE ROZMIARU”

Prezerwatywa powinna dobrze pasować, tzn. nie być ani za luźna, ani za ciasna. Standardowe rozmiary są dopasowane do większości osób, ale jeśli potrzebujesz innego, możesz znaleźć go w internecie lub sklepie erotycznym. Obsługa może również pomóc dobrać odpowiedni model.

„NIC W NICH NIE CZUJĘ”

To mit, że prezerwatywy zawsze znacząco zmniejszają doznania. Istnieje wiele rodzajów prezerwatyw – są wykonane z różnych materiałów i mają różną grubość. Warto wypróbować kilka modeli, w tym te najcieńsze, i znaleźć odpowiedni dla siebie.

„W GUMIE TRACĘ EREKCJĘ”

Utrata erekcji może mieć bardzo wiele przyczyn. Jeżeli problem regularnie się powtarza, warto się temu przyjrzeć i skonsultować ze specjalistą, np. urologiem lub andrologiem, a nie używać tej sytuacji jako argumentu do wywierania presji na osobie partnerskiej.

Istnieją również prezerwatywy wewnętrzne, które wkłada się do pochwy. Można znaleźć je m.in. w sklepach internetowych lub erotycznych.

„CHCĘ BYĆ BLISKO CIEBIE I CIĘ CZUĆ”

To mit, że prezerwatywy uniemożliwiają bliskość. Prawdziwa bliskość opiera się również na zaufaniu, szacunku i dbaniu o wzajemne bezpieczeństwo. Jeśli ktoś nie szanuje twojej decyzji dotyczącej zabezpieczenia, trudno mówić o budowaniu zaufania.

„NIE MAM ŻADNYCH INFEKCJI”

Samo takie zapewnienie tak naprawdę niewiele znaczy. Brak infekcji stwierdzić jedynie po wykonaniu odpowiednich testów na infekcje przenoszone drogą płciową – w zależności od infekcji mogą to być badania krwi, moczu lub materiału pobranego z pochwy, odbytu czy gardła.

Nawet jeśli osoba niedawno otrzymała ujemne wyniki badań, trzeba pamiętać o tzw. oknach diagnostycznych. Niektórych infekcji nie można wykryć bezpośrednio po zakażeniu, dlatego wynik pokazuje stan zdrowia z uwzględnieniem czasu, jaki upłynął od potencjalnej ekspozycji.

„MAM ALERGIĘ NA PREZERWATYWY”

Niewielka część osób może faktycznie mieć alergię na lateks. Nie oznacza to jednak, że trzeba całkowicie zrezygnować z prezerwatyw. Równie dobrze dostępne są również prezerwatywy nielateksowe, wykonane z innych materiałów. 

„NIE UFASZ MI?”

To może być forma manipulacji i wywierania presji. Masz prawo dbać o swoje bezpieczeństwo i stawiać granice. 

Chęć używania prezerwatywy nie jest oznaką braku zaufania.

Jeśli ktoś podważa twoje granice albo próbuje wzbudzić w tobie poczucie winy tylko dlatego, że chcesz się zabezpieczyć, to znak, że nie szanuje twoich potrzeb i komfortu.

„GDYBYŚ NAPRAWDĘ MNIE KOCHAŁ/KOCHAŁA, NIE PROSIŁBYŚ/PROSIŁABYŚ O PREZERWATYWĘ”

To kolejna forma manipulacji. Dbanie o własne zdrowie i zdrowie osoby partnerskiej jest oznaką odpowiedzialności i szacunku, a nie braku miłości.

„TYLKO OSOBY PUSZCZALSKIE NOSZĄ ZE SOBĄ PREZERWATYWY”

To manipulacja oparta na bardzo szkodliwym micie. Jeżeli ktoś ma przy sobie prezerwatywy, nie oznacza to, że koniecznie planował uprawiać seks ani że regularnie uprawia go z wieloma osobami.

Posiadanie prezerwatyw jest przede wszystkim oznaką odpowiedzialności i dbania o zdrowie seksualne.

„NIE MAM KASY NA PREZERWATYWY”

Prezerwatywy można czasem otrzymać bezpłatnie m.in. w organizacjach zajmujących się zdrowiem seksualnym czy podczas różnych akcji profilaktycznych. Listę bezpłatnych Punktów Konsultacyjno-Diagnostycznych (PKD), w których można wykonać test w kierunku HIV, znajdziesz tutaj.

Pamiętaj też, że tańsze prezerwatywy nie muszą być gorszej jakości od droższych. Najważniejsze, żeby były przeznaczone do sprzedaży na rynku europejskim, miały oznaczenie CE, nie były przeterminowane i były prawidłowo przechowywane.

„NIE MAM ICH TERAZ PRZY SOBIE”

To trudno – seks nie musi wydarzyć się właśnie w tej chwili. Możecie poczekać, kupić prezerwatywy albo zdecydować się na inną formę bliskości.

„PREZERWATYWA PSUJE ATMOSFERĘ”

Założenie prezerwatywy trwa chwilę i nie musi być w żaden sposób „nieromantyczne”. Warto wcześniej samodzielnie przećwiczyć jej zakładanie, żeby oswoić się z tym i później robić to sprawnie.

„PREZERWATYWY SĄ POTRZEBNE TYLKO W DNI PŁODNE”

Ten mit opiera się na tzw. metodzie kalendarzykowej, czyli próbach szacowania dni płodnych. Rzeczywistość jest o wiele bardziej skomplikowana, a długość cyklu i moment owulacji mogą się zmieniać.

Jeżeli prezerwatywa jest waszą metodą antykoncepcji, należy stosować ją niezależnie od dnia cyklu miesiączkowego. Dodatkowo ryzyko zakażenia STI nie zależy od tego, czy dana osoba jest w dni płodne.

„ZABEZPIECZAM SIĘ TABLETKAMI/WKŁADKĄ/PLASTREM/KRĄŻKIEM/IMPLANTEM”

Inne skuteczne metody antykoncepcji mogą bardzo dobrze chronić przed ciążą, ale nie zabezpieczają przed infekcjami przenoszonymi drogą płciową. Dlatego używanie prezerwatywy może być również sposobem dbania o własne zdrowie – niezależnie od tego, jaką inną metodę antykoncepcji stosuje druga osoba.

Jeżeli osoby partnerskie decydują się zrezygnować z prezerwatyw i polegać na innej metodzie antykoncepcji w ochronie przed ciążą, warto, żeby wcześniej obie wykonały testy w kierunku STI. Trzeba przy tym pamiętać o oknach diagnostycznych – zbyt wcześnie wykonany test może nie wykryć świeżej infekcji.

„TO NARUSZA MOJE PRZEKONANIA RELIGIJNE”

Każda osoba ma prawo do własnych przekonań, ale nie może wykorzystywać ich do wywierania presji na osobie partnerskiej. Jeżeli ktoś jest całkowicie przeciwny antykoncepcji, powinien mieć świadomość możliwych konsekwencji seksu bez zabezpieczenia albo wybierać inne formy intymności.

„WSZYSTKO BĘDZIE DOBRZE, CIĄŻA CZY INFEKCJA NAM SIĘ NIE PRZYTRAFIĄ”

Wiara w to, że „jakoś to będzie”, nie jest metodą zabezpieczenia. Lepiej nie zostawiać tak ważnych kwestii jak własne zdrowie czy decyzja o ewentualnym rodzicielstwie przypadkowi.

Masz prawo odmówić seksu bez prezerwatywy

Jeżeli nie chcesz uprawiać seksu bez prezerwatywy, nie musisz się na niego zgadzać. Nie potrzebujesz dodatkowego uzasadnienia. Twoja potrzeba bezpieczeństwa i komfortu jest wystarczającym powodem.

Jeżeli druga osoba próbuje cię przekonywać, wywiera presję, obraża się, manipuluje albo ignoruje ustalone przez was zasady, masz prawo powiedzieć „nie” i zrezygnować z seksu. Masz też prawo zmienić zdanie w dowolnym momencie – również wtedy, gdy seks już się rozpoczął.

Nie musisz też przekonywać drugiej osoby do używania prezerwatywy za wszelką cenę. Możesz wyjaśnić, dlaczego jest to dla ciebie ważne, rozwiać wątpliwości czy wspólnie poszukać prezerwatywy, która będzie wam odpowiadać. Jeżeli jednak ktoś nadal nie chce jej używać, a ty nie chcesz uprawiać seksu bez zabezpieczenia, po prostu nie musicie uprawiać seksu.

Jeżeli czujesz, że potrzebujesz wsparcia, możesz skorzystać z naszego Telefonu Zaufania. Dyżury odbywają się od poniedziałku do piątku w godzinach 16:00–20:00 (z wyjątkiem dni ustawowo wolnych) pod numerem 22 635 93 92. Rozmowy są poufne i nie obowiązują na nie zapisy.

Autorka: Paulina Wawrzyńczyk