Młodzieżowy Telefon Zaufania

t22 635 93 92

Każdy piątek, 16.00-20.00

Prawo a seks

 
Ten artykuł dotyczy: 

 

Polskie prawo nie ingeruje w sferę życia seksualnego, jak to ma miejsce np. w USA, gdzie w zależności od stanu zakazane są różne formy aktywności seksualnej (głównie chodzi o seks oralny i analny). Polskie przepisy zapewniają swobodę i wolność wyboru, jeśli chodzi o rodzaj aktywności i jej częstotliwość, płeć partnera/partnerki (bądź partnerów/partnerek) i stan cywilny czy rodzaj stosowanej antykoncepcji.

Należy jednak pamiętać, że nie wszystkie zachowania są społecznie akceptowalne, dlatego kodeks karny określa, które z czynów dotyczących sfery życia seksualnego są niedopuszczalne i za których dokonanie sprawca ponosi odpowiedzialność karną.


Współżycie z osobą małoletnią poniżej 15 roku życia

Szczególnej ochronie podlegają dzieci. Niedopuszczalne jest ich seksualne wykorzystywanie przez osoby dorosłe (zarówno poprzez bezpośrednie kontakty fizyczne jak i prezentowanie treści pornograficznych). Wiek zgody w Polsce wynosi 15 lat – przyjmuje się, że osoba w tym wieku jest na tyle dojrzała emocjonalnie i fizycznie, by móc świadomie decydować o sobie i której decyzje nie są efektem niewiedzy, nieświadomości, nadużycia zaufania.

Oznacza to, że wszelkie kontakty seksualne (także za ich zgodą) z osobami poniżej 15 roku życia są ciężkimi przestępstwami podlegającymi karze od 2 do 12 lat więzienia. Ponadto w przypadku takiego czynu, jakim jest przestępstwo pedofilii, nie następuje zatarcie skazania, tzn. informacje o dopuszczeniu się do takiego czynu przez sprawcę oraz o skazaniu nigdy nie zostaną usunięte z rejestru sądowego (w większości przestępstw, nawet tych ciężkich jak np. morderstwo, zatarcie następuje po upływie 10 lat od odbycia kary). W rezultacie sprawca takiego przestępstwa do końca życia będzie figurował w spisie osób karanych, co skutkuje np. zakazem wykonywania pewnych zawodów. Należy  jednak pamiętać, że ani w rozumieniu prawa polskiego ani w seksuologii nie każdy stosunek odbyty z osoba poniżej 15 roku życia jest pedofilią. Pedofilię charakteryzuje pociąg do osób z niewykształconymi drugorzędowymi cechami płciowymi (czyli n.p. owłosienie łonowe, u kobiet piersi, u mężczyzn rozwinięcie moszny i penisa). Zazwyczaj osoby w wieku 13 bądź 14 lat mają już rozwinięte te cechy, w związku z tym współżycie z nimi nie jest pedofilią, ale jest przestępstwem.


Karze nie podlega oczywiście dziecko, a jedynie osoba dorosła:


1. Karze nie podlegają obie osoby, jeżeli w chwili kontaktu seksualnego nie miały ukończonego 15 roku życia. Nie wynika to z konkretnego przepisu kodeksu karnego. Sądy nie dopuszczają takiej okoliczności, że 2 osoby jednocześnie dopuszczają się wzajemnego wykorzystywania.

 

2. Jeżeli jedna osoba nie ukończyła 15 roku życia, a druga nie ukończyła 17. roku życia, młodsza jest ofiarą przestępstwa, ale starsza (jako sprawca) nie ponosi odpowiedzialności karnej ze względu na zbyt niski wiek. Mogą być jednak zastosowane wobec niej środki wychowawcze (w tym opiekę kuratora, a nawet umieszczenie w placówce opiekuńczo–wychowawczej).

 

3. Jeżeli ofiara jest poniżej 15. roku życia, a sprawca ukończył 17 rok życia, sprawca ponosi pełną odpowiedzialność karną (tj. odpowiada jak osoba dorosła). Oznacza to, że w przypadku uznania przez sąd za winnego dopuszczenia się czynu zabronionego, sprawca zostanie skazany na karę od 2 do 12 lat więzienia.

Przestępstwem jest również kontaktowanie się z osobą poniżej 15 roku życia za pomocą Internetu (czaty, komunikatory) czy telefonów (rozmowy, SMSy, MMSy)w celu nakłonienia tej młodej osoby do spotkania, aby nawiązać kontakt seksualny  lub wykonać jej nagie zdjęcia bądź sfotografować lub nagrać na kamerę kontakt seksualny. Takie przestępstwo jest zagrożone karą więzienia do 3 lat. Przestępstwem zagrożonym karą do 2 lat więzienia jest również tzw. grooming, który polega na uwodzeniu dzieci przez Internet celem późniejszego zmuszania ich do prostytucji, pornografii lub wykorzystywania seksualnego.

Rozpowszechanianie nagich zdjęć bez zgody osoby sfotografowanej

Od 8 czerwca 2010 r. utrwalanie wizerunku (czyli poprzez zrobienie zdjęcia aparatem fotograficznym, komórką, ale też poprzez nagranie filmu) nagiej osoby lub osoby w trakcie czynności seksualnej (stosunek seksualny, także oralny czy zaawansowane pieszczoty) - także wtedy, gdy jest ona choćby częściowo ubrana, bez zgody tej osoby stanowi przestępstwo w rozumieniu Kodeksu karnego i podlega karze od więzienia od 3 miesięcy do 5 lat.

Takiej samej karze podlega osoba, która rozpowszechnia takie zdjęcie lub film, nawet jeżeli został on wykonany za zgodą tej osoby, ale bez zgody na to rozpowszechnienie (w internecie, na płycie DVD, w czasopismach, poprzez wysłanie MMSa itp.)

Należy jednak zaznaczyć, że ściganie takiego przestępstwa następuje wyłącznie na wniosek osoby pokrzywdzonej omawianymi czynami, tzn. osoba, bez której zgody zrobiono zdjęcie lub takie zdjęcie bez jej zgody rozpowszechniono, musi zgłosić ten fakt na policji i złożyć wniosek o ściganie i dopiero wtedy sprawca może zostać ukarany. W innym wypadku pozostanie on bezkarny


Zmuszanie do oglądania pornografii

Przestępstwem jest prezentowanie treści pornograficznych osobie, która sobie tego nie życzy, np. poprzez wysyłanie jej zdjęć lub filmów o tematyce erotycznej (także własnych nagich zdjęć) przez e-mail lub MMSy. Takie przestępstwo jest zagrożone karą grzywny, ograniczenia wolności lub więzieniem do 1 roku. Ta kara jest wyższa, jeżeli osoba zmuszona do oglądania takich materiałów nie ma skończonego 15 roku życia. 

 

Gwałt

Niedopuszczalne jest zmuszanie kogokolwiek do jakichkolwiek kontaktów fizycznych poprzez stosowanie gróźb, szantażu i przemocy. Gwałtem jest nie tylko fizyczna napaść, ale też taka sytuacja, gdy np. zgadzamy się na współżycie, bo partner/partnerka grozi, że pokaże naszym rodzicom upokarzające zdjęcia lub opublikuje je w Internecie. Należy pamiętać, iż to, że ofiarami gwałtu najczęściej padają kobiety nie znaczy, że mężczyźni nie są gwałceni.

Za dopuszczenie się gwałtu sprawcy grozi kara od 2 do 12 lat więzienia. Sprawcy gwałtów podlegają wyższym karom, gdy:
- dopuścili się przestępstwa wspólnie z inną osobą
- sprawca działał ze szczególnym okrucieństwem
- osobą zgwałconą jest dziecko poniżej 15 roku życia
- osobą zgwałconą jest członek rodziny sprawcy (dziecko, brat, siostra, dziecko adoptowane).

Bardzo istotne jest, że postępowanie w sprawie gwałtu jest wszczynane tylko i wyłącznie na wniosek ofiary (a jeżeli jest niepełnoletnia, na wniosek jej opiekunów prawnych, czyli najczęściej rodziców). Jeżeli osoba pokrzywdzona nie złoży wniosku, sprawca pozostanie bezkarny (nawet, jeżeli świadkiem przestępstwa były inne osoby). Dlatego bardzo ważne jest, by osoba poszkodowana nie dała się zastraszyć sprawcy. Co ważne, tak będzie tylko do stycznia 2014 roku. Obecnie znowelizowano kodeks karny i gwałt oraz molestowanie seksualne będzie po tej dacie ściągane z urzędu, czyli nie jest potrzebny wniosek osoby zgwałconej bądź jej pełnomocnika/pełnomocniczki. 


Prostytucja

Prostytucja, czyli utrzymywanie kontaktów seksualnych w zamian za opłatę nie jest w Polsce przestępstwem (choć nie jest też czynem dozwolonym. Oznacza to, że osoba oferująca usługi seksualne nie ponosi odpowiedzialności karnej, ale nie jest dozwolone legalne czerpanie dochodów z własnej prostytucji). Czynem zabronionym jest natomiast zmuszanie do prostytucji (groźbami, podstępem, poprzez wykorzystywanie stosunku zależności), za co grozi kara od roku do 10 lat więzienia. 

Zgodnie z kodeksem karnym zabronione również jest sutenerstwo, tj. czerpanie korzyści z nakłaniania do prostytucji lub z uprawiania przez inną osobę prostytucji. Za te przestępstwa grożą kary od miesiąca do 3 lat więzienia. Wyższe kary grożą sprawcy przestępstwa, jeżeli ofiara nie ukończyła 17 roku życia (od roku do 10 lat więzienia).

Karalne jest również zwabianie lub uprowadzanie innej osoby w celu uprawiania prostytucji za granicą kraju („handel żywym towarem”). Wbrew niektórym mitom panującym w Polsce osoby sprzedające usługi seksualne również padają ofiarami gwałtów, które powinny być ściągane z taką samą surowością jak gwałty na osobach innych profesji.

Kazirodztwo

Pod tym terminem kryją się kontakty seksualne z osobami blisko spokrewnionymi, tzn.:  ze swoimi rodzicami, dziadkami, dziećmi, wnukami, rodzeństwem oraz przysposabiającymi i przysposobionymi (tzn. adoptowanym dzieckiem a rodzicami adopcyjnymi. Ale to też sytuacja, gdy nowy partner któregoś z rodziców formalnie uzna dziecko za swoje – przysposobi je). Kazirodztwo jest w Polsce przestępstwem, a osobom dopuszczającym się tego typu kontaktów grożą kary od 3 miesięcy do 5 lat więzienia. Oczywiście nie podlega karze osoba zmuszana do kontaktów seksualnych: jest ona w takim przypadkach ofiarą przestępstwa.

 

Stan prawny na 24.07.2013.
Opracowanie własne w oparciu o Kodeks karny z dnia 6 czerwca 1997 roku Dz.U.Nr 88, poz.553 z późn.zm. oraz Kodeks postępowania karnego z dnia 6 czerwca 1997 roku Dz.U. Nr 89, poz.555 z późn. zm.

 

Autorka: Anna Konopka

Redakcja: Maria Pawłowska

JAK UZYSKAĆ POMOC OD EDUKATOREK/-ÓW PONTONU?

NAJNOWSZE TEMATY NA FORUM

Należymy do

Nasi grantodawcy

X